Kuraklık Fransa’da Nükleer Reaktörleri Durdurdu, Avrupa’nın Enerji Dengesi Sarsılıyor

Avrupa’da etkisini artıran kuraklık, nükleer enerji üretimini doğrudan etkilemeye başladı. Fransa, nehirlerdeki su seviyelerinin kritik eşiklerin altına gerilemesi nedeniyle üç nükleer reaktörü devre dışı bıraktı. Karar, reaktörlerin güvenli biçimde soğutulmasını sağlamakla birlikte nehir ekosistemini korumaya yönelik çevresel yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla alındı.

Düşen Nehir Seviyeleri Reaktörlerin Çalışmasını Sınırlandırıyor

Fransa’nın kamu enerji şirketi EDF, Meuse ile Moselle nehirlerindeki debinin kritik seviyeye inmesi üzerine Chooz ve Cattenom nükleer santrallerindeki toplam üç reaktörü durdurdu. Chooz tesisindeki kararın alınmasında, Fransa ile Belçika arasında 1998 yılında imzalanan Meuse Nehri su kullanım anlaşması da belirleyici oldu.

Nükleer santraller, reaktör çekirdeğinde oluşan ısıyı uzaklaştırabilmek için büyük miktarda su kullanıyor. Soğutma işleminden sonra doğaya bırakılan suyun sıcaklığı çevre mevzuatıyla sınırlandırıldığı için nehir debisinin azalması ile su sıcaklığının yükselmesi üretimin düşürülmesini zorunlu hâle getiriyor. Düşük su seviyesi yalnızca teknik bir sorun oluşturmuyor, aynı zamanda çevresel koruma kurallarını da devreye sokuyor.

EDF, yaz boyunca yalnızca bu üç reaktörde değil Bugey 3, Tricastin 4 ile Saint-Alban 1 ve 2 reaktörlerinde de üretimi azaltmıştı. Temmuz ayındaki sıcak hava dalgasında ise yedi farklı reaktörde güç düşürüldü. Sonuç olarak Fransa’nın toplam nükleer elektrik üretimi yaklaşık yüzde 9 geriledi.

Enerji analiz şirketi ICIS, haziran ile temmuz aylarında sıcaklık ve su kısıtlamaları nedeniyle 3,7 teravat saatin üzerinde elektrik üretiminin kaybedildiğini hesapladı. Bu değer, Fransa’nın bugüne kadar kuraklık nedeniyle yaşadığı en yüksek yaz dönemi üretim kaybı olarak kayıtlara geçti. Yeni sıcak hava dalgalarının yaşanması durumunda bu rakamın daha da artabileceği değerlendiriliyor.

Fransa’daki 57 nükleer reaktör, ülkenin elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 70’ini karşılıyor. Bu nedenle birkaç reaktörün bile devre dışı kalması yalnızca ulusal elektrik arzını değil Avrupa elektrik piyasasını da etkiliyor. Nükleer santrallerde yaşanan üretim kaybı, bölgesel enerji fiyatları üzerinde doğrudan baskı oluşturuyor.

Kuraklığın etkileri yalnızca Fransa ile sınırlı kalmıyor. Ren Nehri, ölçümlerin başladığı 1880 yılından bu yana en düşük seviyelerinden birini görürken Tuna Nehri’nin bazı kesimlerinde su derinliği 10 santimetrenin altına düştü. Nehir taşımacılığı kapasitesinin azalması, Avrupa’nın lojistik zincirinde maliyet artışlarını beraberinde getiriyor.

Macaristan’daki Paks Nükleer Santrali de Tuna Nehri’ndeki düşük su seviyesi nedeniyle üretim baskısıyla karşı karşıya kaldı. Romanya ise Cernavoda Nükleer Santrali’nin soğutma ihtiyacını karşılayabilmek için Tuna Nehri’nde kontrollü kaya patlatması gerçekleştirerek su akışını artırmaya çalıştı. Aynı dönemde Norveç’teki hidroelektrik rezervuarlarının son 20 yılın en düşük dolum hızlarından birini göstermesi, Avrupa’nın farklı enerji kaynaklarının da benzer iklim baskısıyla karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.

Enerji uzmanları, Avrupa’nın elektrik sisteminin uzun yıllardır nehirler ile su kaynaklarına dayalı altyapı üzerine kurulduğunu belirtiyor. Yağışların mevsim normallerine dönmemesi hâlinde kıtanın kış aylarına daha düşük üretim kapasitesi, daha yüksek elektrik fiyatları ile girme ihtimali güçleniyor. İklim değişikliğinin enerji güvenliği üzerindeki etkisi artık yalnızca uzun vadeli bir senaryo değil, günlük elektrik üretimini etkileyen somut bir unsur olarak öne çıkıyor.