15 milyar dolara mal olacak. Irak ve Suriye düğmeye basıyor

Irak'ın petrol ihracatını Suriye üzerinden Akdeniz'e taşımayı amaçlayan yeni boru hattı projesinin 15 milyar dolardan fazlaya mal olması ve dört yıl sürmesi bekleniyor.

Dünyanın önde gelen petrol üreticilerinden Irak'ın petrol ihracatını Suriye üzerinden yapmasını sağlayacak boru hattının inşa süresinin yaklaşık dört yılı bulması bekleniyor.

ABD ile İran arasındaki savaş nedeniyle Basra Körfezi'nin okyanus bağlantısını oluşturan ve küresel enerji güzergahlarının merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiği aksadı.

Petrol gelirlerinde düşüş yaşayan Irak, boğazın yeniden kapanma ihtimaline karşı ihracat rotalarını çeşitlendirmeyi amaçlıyor.

Proje hakkında bilgi sahibi kaynakların Reuters'a aktardığına göre, Suriye'ye uzanacak boru hattının maliyetinin 15 milyar doları aşması öngörülüyor.

ABD'li yetkililer ve enerji şirketi yöneticileri, Chevron'un da yer aldığı bir konsorsiyum tarafından fizibilite çalışmaları yürütülen bu hattı, küresel enerji sektörünün Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılığını azaltma stratejisinin kritik bir unsuru olarak görüyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, geçen hafta konuya ilişkin olarak "Gelecek iki yıl içinde Hürmüz Boğazı'nın bir önemi kalmayacak. Artık sıradan bir su kütlesi olacak" değerlendirmesinde bulunmuştu.

ABD ile İran arasındaki savaş öncesinde dünya genelinde üretilen petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden sevk ediliyordu. 

Bessent, söz konusu miktarın "yüzde 50'sinden fazlasının veya yüzde 70'inin" toprak altından geçecek boru hatlarıyla taşınacağını ifade etti.

Buna karşın konuyu yakından takip eden iki kaynak, inşa edilmesi gereken yeni altyapı tesisleri ve ortaya çıkabilecek diğer zorluklar sebebiyle projenin, Bessent'in işaret ettiği iki yıllık sürenin aksine dört yıla yayılabileceğini belirtiyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat aksamalarından en çok etkilenen ülkelerin başında gelen Irak, kamu petrol şirketi SOMO'nun verilerine göre çatışmalardan önce büyük bölümü Basra Körfezi üzerinden olmak üzere günde 3,6 milyon varil, yani ayda yaklaşık 110 milyon varil petrol ihraç ediyordu.

Ancak Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan ihracat temmuz ayında 35,5 milyon varil düzeyine kadar geriledi.

Irak'ın kuzeyindeki Kerkük bölgesinden Suriye'nin Akdeniz kıyısındaki limanı Banyas'a uzanan mevcut bir boru hattı bulunuyor.

Ancak Irak ve Suriye'de yaşanan savaşlarda tahrip olan bu hat 1980'lerden bu yana düzenli biçimde işletilmedi.

Kaynaklardan biri, inşa edilecek yeni boru hattının güzergah olarak Kerkük-Banyas hattını izleyeceğini, fakat eski altyapının sağlam kalan bölümlerinin dahi yeni tasarımla uyumsuzluğu sebebiyle projede değerlendirilemeyeceğini söyledi.

Diğer kaynak ise proje kapsamında bütünüyle entegre yeni bir ham petrol boru hattı şebekesi kurulacağını aktardı.

Bu plana göre, Irak'ın kuzey ve güney sahalarından çıkarılan petrol, ülkenin batısında yer alan Hadisa'da kurulacak bir merkezde toplanarak Suriye'nin Banyas Limanı'na aktarılacak.

Aynı kaynak, eski boru hattı altyapısının sökülmesi ve Suriye'deki yeni hükümetten resmi izinlerin alınması süreçlerinin de ek zaman alacağını kaydetti.

ABD yönetimi boru hattının onarımı ve yeniden imarı adımlarını memnuniyetle karşıladığını duyururken, hattın başlangıç aşamasında günlük 2 milyon varil ham petrol taşıma kapasitesine sahip olacağını açıklamıştı.

Irak, hâlihazırda işler durumdaki tek ihracat hattı konumunda bulunan Kerkük-Ceyhan boru hattı üzerinden petrol sevkine geçen yıl yeniden başlamıştı.

Suriye ve Irak yönetimleri, projenin teknik ve mali fizibilitesini hazırlamak amacıyla ABD merkezli Chevron ve TI Capital ile Katar merkezli UCC Holding'in oluşturduğu konsorsiyumla ayrı mutabakat zaptları imzalamıştı.